|
مقاله :
پایبندی به اخلاق حرفه ای فرصت یا تهدید.
اصطلاح اخلاق حرفه ای
به عنوان یکی از ویژگی های سرمایه های انسانی و معنوی هر جامعه یا سازمان از قرن 18
و 19 میلادی در ادبیات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی نویسندگان غربی رایج شد. اخلاق
حرفه ای نوعی تعهد اخلاقی و وجدان کاری نسبت به هر نوع کار، وظیفه و مسئولیت است.
به زبان دیگر،
صداقت در رفتار، گفتار و کردار در هر صنف و شغل نمادی از احترام به اخلاق حرفه ای
است. به مرور زمان اخلاق حرفه ای در هر شغل و حرفه ای در قالب مرام نامه، میثاق
اخلاق حرفه ای و میثاق اصول اخلاقی و نوشته هائی شبیه به آن به صورت مکتوب و الزام
آور در آمده است.
اما نکته ای که
در باب اخلاق حرفه ای هنوز در هاله ای از ابهام است، ضمانت اجرائی آن و التزام
افراد به رعایت مفاد آن است. در سال های اخیر، توجه به اخلاق حرفه ای در تراست ها و
کارتل های عظیم بین المللی و حتی شرکت های چند ملیتی اهمیت بیشتری پیدا کرده به
نحوی که بسیاری از صاحبنظران ونظریه پردازان مدیریت، دلیل اصلی ورشکستگی و انحلال
شرکت هائی همچون انرون،
وردکامف سیسکو، زیراکس و
آدولفی را فروپاشی اخلاق حرفه ای در این شرکت ها می
دانند.
به عقیده
صاحبنظران نیاز به اصول رفتار حرفه ای به سه شکل در هر جامعه انسانی ظهور کرده است:
اول- هنجاری، دوم- ارزشی،
سوم- قانونی، به طور مثال، شرکت آمریکائی انرون به
عنوان شعار موفقیت در سردر ورودی دفتر خود در "هوستون" آمریکا نوشته بود: "شرکت
برجسته انرژی دنیا" این شعار از هنجارهای جمعی رایج در این شرکت و ارزش های کاری
موجود در آن ساخته و پرداخته شده بود.
این شرکت در
سال 300 میلادی قبل از فروپاشی بیش از 100میلیارد دلار درآمد داشت، اما سه موضوع
سبب سقوط و انحلال آن شد: اول- از بین رفتن ارزش اخلاق حرفه ای نزد کارکنان، دوم-
ظهور مشکلات اخلاقی و فرهنگی در رده هیئت مدیره و مدیر عامل، سوم- کمرنگ شدن حس
دلسوزی و صداقت در بین مشاوران داخلی و خارجی شرکت، اصولاً هر چه در یک جامعه،
کارهای خدماتی و داد و ستدها بیشتر جنبه تجاری و یا سیاسی داشته باشد، عامل پول و
قدرت موجب می گردد تا اصول اخلاقی کمرنگ شوند.
در حال حاضر در جوامع
دموکراتیک، نهادهائی نشو و نما کرده اند که در جهت مخالف با این حرکت به افشاگری و
روشنگری منطقی می پردازند. هر چه جامعه دموکراتیک تر و مردم سالارتر گردد، حضور این
نهادها و این نوع برخوردها قوام بیشتری می یابد به طور مثال نمونه ای از این
برخوردها در سال قبل در نروژ روی داد که طی آن برخلاف "مصالح مالی" کشور، مدیران یک
شرکت بزرگ، همگی تعویض شدند.
حوادثی از این
گونه، بیانگر این واقعیت است که در بسیاری از جوامع و حتی شرکت ها، ضعف ساختارهای
اخلاقی، حرفه ای نه تنها در زمینه اقتصاد و تجارت تجلی می یابد، بلکه در کارهای
پیمانکاری و ساخت، مشاوره، نظارت و بازرسی فنی نیز مطرح است، در بند دوم اصول
اخلاقی فیدیک، در خصوص اخلاق حرفه ای صراحتاً آمده : "ما
باید خواستار آن باشیم که خدمات ما بر مبنای عملکرد، ارج نهاده شود و مثل یک کالا
مورد خرید و فروش قرار نگیرد" نتیجه اخلاقی این عهدنامه صراحتاً بیان می کند
که انجام صحیح کارها نباید فدای منافع مادی و مقاصد جاه طلبانه شود، در محدوده کوچک
شرکت های خودمان باید بگوییم که وجدان کاری و رعایت اخلاق حرفه ای، ریشه در فرهنگ و
رفتار جامعه ما دارد در جوامعی که تذکرهای کاری را حمل بر مسائل شخصی کرده و یا
گاهی استفاده سیاسی تلقی می کنند نیاز به کار فرهنگی وجود دارد تا همانند جوامعی که
محدوده کاری را از رقابت و پارتی بازی جدا می دانند، عمل نمایند.
می توان دوست بود و
در حیطه کاری، منتقد باقی ماند، از سوی دیگر در صورتی که در جامعه خودمان مقید
باشیم که اخلاق حرفه ای را حتی به قیمت از دست دادن کاری و یا منفعتی رعایت نمائیم،
رفته رفته این مهم به صورت یک نماد در اصول رفتاری ما جای خواهد گرفت و اصلاحات از
همین جا آغاز می گردد، مدتی است که از سوی وزارتخانه ها، نهادهای دولتی و خصوصی،
رعایت اصول اخلاقی و پایبندی به آن به شکل "منشور اخلاقی" تدوین و در معرض دید
کارکنان و مراجعان قرار گرفته است. این گونه "منشورها" به معنای پایبندی عملی همه
مدیران و کارکنان این سازمان ها به مفاد آن است.
خوشبختانه "جامعه
مهندسان مشاور ایران" با تهیه یک پیش نویس در این زمینه که به نظرخواهی هم
گذاشته شده، سعی دارد این مقوله را قوام و به صورت اجرائی در دستور کار "ارکان
جامعه" از جمله هیئت های داوری قرار دهد. لذا ضمن دعوت اعضای محترم جامعه به ارج
نهادن به این حرکت مثبت، امید است که تک تک اعضای محترم جامعه در حفظ این اصول
کماکان پایبند باشند و علیرغم فشارهای روزافزون که محیط بر آنها تحمیل می نماید، در
این زمینه استقامت نمایند.
ماخذ:
فصل نامه مهندس مشاور/شماره 28/تابستان 84
|
